Stekken

 

 

wp1230a82e1

wp3311dced Stekken van Fuchsia’s. In het najaar, wanneer de niet winterharde soorten naar bnnen gaan, stek ik al mijn fuchsia’s, zodat ik van alle soorten een back-up heb. Dit kunt u zien op de eerste twee foto’s

Als deze tijdrovende klus klaar is, kunnen de eersten al weer in een iets groter potje opgepot worden. (De derde foto) Daar staan ze dan de hele winter verder in. Als de winter niet te koud is, blijven ze doorgroeien en moet er nog wel een paar keer getopt worden. 

 

 

wp949e3d68Het stekken doe ik voornamelijk in de in de handel verkrijgbare zaai/stekgrond. Ik heb het ook op cocopeat geprobeerd, maar vind dat dat haast te nat blijft, waardoor de boel wegrot.

 

Ik gebruik als stekmateriaal eigenlijk alleen maar topstekken. Maar wel iets groter dan een bladpaar en een knoop voor het wortelen. Meestal met twee of zelfs wel met drie bladparen of bladkransen en een soms met een paar knopen in de grond.

 

 

wp239351b61Nieuw is het stekken in Seramis. Gebakken kleikorreltjes die veel vocht opnemen en door de korrelvorm is er ook veel lucht in de pot. De wat makkelijke stekken (magellanica’s) doen het er uitstekend op en veel vlugger dan in stekgrond. Zie foto nr. 4. De wat lastiger soorten slaan ook hierop lang niet allemaal aan maar wel vlugger. Het op tijd water geven is wel belangrijk. Hapert nog wel eens. Met bodemwarmte zal het waarschijnlijk veel beter gaan. Tot nog toe heb ik daar geen gebruik van gemaakt. 

 

 

 

wp25c86c801Op foto nr. 5 de bewortelde stekken uit de seramis. De stekken hebben stevige witte wortels. Veel dikker dan in stekgrond bewortelde stekken. Ze lijken wat meer op waterstek wortels, maar in potgrond gezet groeien ze redelijk goed door.

Het is nog in de proeffase bij mij, maar het lijkt heel goed.

In 2008 heb ik alles gestekt in Seramis, maar het resultaat valt tegen. Juist de moeilijke soorten schimmelen gewoon weg, waarschijnlijk door de hoge vochtigheidsgraad van het spul.

Nu in 2009 heb ik een mix gemaakt van de in de handel zijnde zaai/stekgrond en een behoorlijke portie Seramis. Dit lijkt een heel goed resultaat te geven. Bijna alle stekjes slaan aan. Er zit nu, in december, zelfs al een behoorlijke groei in. Blijkbaar geeft dit een prima balans van de vocht- en de luchthuishouding.

 
 
 

Mijn fuchsia's en ik.

Het stekken van fuchsia’s

 

Het stekken

Het uw stekken van eigen fuchsia’s is een van de aardigste bezigheden van onze hobby. In het algemeen laat de fuchsia zich gemakkelijk vermeerderen; er zijn zelfs meerdere methoden met goed resultaat.

 

Stekken op water

Het bekende flesje in het keukenraam waar we een scheut van een fuchsia in zetten, is misschien van oudsher wel de bekendste manier van stekken. Er komen al vlot wortels aan en dan hebben we een nieuwe fuchsia. Maar als we de bewortelde stek in grond overplaatsen, blijkt toch als snel dat de groei een poos stil staat. De waterwortels die in het flesje zijn aangemaakt, moet zich als het ware omvormen tot grondwortels. Daarom is deze manier van stekken niet zo aan te bevelen.

 

Stekken in de grond

Voor het stekken in de grond kunnen we het beste speciale stekgrond gebruiken. In ieder tuincentrum is dit product wel te koop; het bestaat uit gezeefde potgrond gemengd met scherp zand voor de drainage en is ontsmet van bodemschimmels. Bodemschimmels zijn vaak de vijand van onze nieuwe stekken.

Een ander goed ‘medium’ is cocopeat: een restproduct van de kweek in de tropen van de kokosnoot. Cocopeat bestaat in feite uit gecomposteerde resten van de bast. Het is in diverse soorten leverbaar. Het wordt bemest en al aanbevolen voor in bloembakken, maar die variant is voor ons stekwerk ongeschikt. De onbemeste vorm leent zich heel goed voor het stekken.

 

Hoe gaan we te werk

De top van een fuchsialoot ter grootte van 7 à 10 cm is prima voor het maken van een stek. We verwijderen de onderste bladparen en laten er één stevig bladpaar aanzitten. Het onderstukje van de stek steken we eventueel in stekpoeder (maar is niet per se noodzakelijke) en plaatsen de stek in de stekbak.

Stekpoeder bevordert de wortelontwikkeling en bovendien zit er in de meeste stekpoeder nog een ontsmettingsmiddel.

Het is aan te bevelen van te voren met een stokje een gaatje in de stekgrond te maken. Doen we dat niet dan zou de stekpoeder aan de stek bij het indrukken ‘opstropen’ en zijn uitwerking missen.

Let goed op, dat er niet teveel stekpoeder aan het stekje zit want dan werkt het groeihormoon averechts.

 

Voorzichtig!

Tijdens het werken met stekpoeder niet eten, drinken en roken. Na de werkzaamheden het gereedschap goed schoonmaken en handenwassen.

 

Nadat de stek in het gaatje is geplaatst drukken we de grond licht aan. Vergeet niet de stekken en de grond te benevelen met een schimmelwerend middel! Ter afsluiting leggen we plastic folie over de stekbak.

Zodra groei waarneembaar is, betekent dat er in de grond ook activiteit plaats vindt: er worden namelijk tegelijkertijd wortels gevormd. De folie wordt ‘langzamerhand’ verwijderd om de stekjes aan de omgevingstemperatuur te laten wennen. Daarna kunnen we gaan denken aan het overplanten in potjes.(*zie noot)

  

Beste tijd om te stekken

Fuchsia’s laten zich bijna het gehele jaar door stekken, al zijn er zeker perioden in het jaar te noemen die de voorkeur hebben. Het voorjaar is de periode van de nieuwe groei in de natuur. In februari/maart kan uitstekend gestekt worden. Maar je moet natuurlijk wel over stekmateriaal beschikken. Bij gemis daaraan kan een bevriende fuchsialiefhebber misschien wel uitkomst bieden. (Dat is nu net een van de voordelen van een fuchsiavereniging!)

Een tweede periode is september/oktober. Maar dat betekent wel dat u de gelegenheid moet hebben de jonge stekken te laten overwinteren door ze aan de groei te houden (in het licht, temperatuur overdag van een graad of 10).

 

Stekken in water en grond

Er is zelfs nog een derde mogelijkheid, die we misschien het beste een ‘kruising’ kunnen noemen tussen beide vorige methoden.

We zetten de stekken op water. Zodra er maar iets waarneembaar is van wortelgroei, plaatsen we ze in de grond. Een enkele millimeter wortel is al voldoende ze op te potten. Op die manier hoeft de stek niet eerst een nieuw type wortel te ontwikkelen, zoals bij de eerstgenoemde methode, waarbij hij moet ‘overstappen’ van water- naar grondwortels. U kunt bijvoorbeeld experimenteren met een aquariumbakje gevuld met water, waarin de bekende verwarmingsstaaf is gelegd. De watertemperatuur kan dan op 18 à 20 graden worden afgesteld. Fijnmazig gaas boven de bak geeft de mogelijkheid hier de stekken in te steken.

Bij deze methode kan de naamgeving van de stekken nog wel eens problemen opleveren. Hoe moet je dit etiketteren?

 

 (*noot)

De grondtemperatuur (of zoals hierboven: de watertemperatuur) is bij het stekken een belangrijk gegeven.

Bij het stekken in grond wordt een beter en sneller resultaat verkregen als we onderin de stekbak een grondverwarmingskabel leggen, gekoppeld aan een thermostaat. Als de stekken op die manier voorzien worden van ‘bodemwarmte’ is succes zo goed als verzekerd.

Hout stekken

Andere methoden om fuchsia's te stekken

Een zestal minder door fuchsia-hobbyisten toegepaste stekmethoden zijn:

Waterstekken - De stekken worden klaargemaakt als hierboven uitvoerig is beschreven. Uiteraard kunt u de klaargemaakte stek dan laten bewortelen in een glas of pot met water. maar een betere methode om waterstekken te maken is plaatsing van de stekken in een bakje waarover volieregaas is gespannen. Het bakje is tot 1 cm onder het gaas gevuld met water. Aan het water voegen we 0.1 procent stekpoeder toe. Mijn ervaring is dat stekpoeder van het fabrikaat Aglukon het beste oplost. Ook mag wat mest 20-20-20 toegevoegd worden, maar niet meer dan 0,5 procent. De stekjes worden in de mazen van het gaas gestoken en hangen dan met hun blaadjes op het gaas in het water. Afdekken met folie e.d. is hier niet nodig.    De temperatuur van het water moet minstens 20°C zijn en dit lukt met behulp van eeningehangen aquarium-verwarmingselement met thermostaat.
.
Waterstekken - Een goede methode om waterstekken te maken is de stekken ophangen in de mazen van volièregaas, dat over een bakje met water is gespannen.Als de stekjes worteltjes van 2 à 5 mm lengte hebben deze in potjes met stekgrond oppotten
Als de stekken niet tegen elkaar staan kan er geen botrytis ontstaan. Als de worteltjes 2 tot 5 mm lang zijn worden deze in potjes met een mestarm grondmengsel gestoken (tevoren gaatje steken en na plaatsing aangieten tot gaatje met grond is volgelopen).  Dat grondmengsel kan bestaan uit 1 deel stekgrond en 1 deel goede potgrond. Laat de worteltjes beslist niet langer worden. Langere worteltjes breken bij het steken gemakkelijk af; tevens geven die een tragere uitgroei van de stek omdat de wortels eerst van waterwortels in grondwortels moeten veranderen..        
Een handige variant op vorenstaande methode is plaatsing van de stekken in gaatjes, die met behulp van een gloeiend gemaakte priem/schroevedraaier zijn gemaakt in een dun plaatje polystyreen. Dat plaatje met de daarin gestoken stekken drijft op water in een akkubak of oud aquarium (zie afb. hiernaast).
Houtstekken die niet direct opgezet worden- Als er in het najaar alle takken teruggesnoeid worden tot op een knoop vanaf de stam is er voldoende afgeknipt materiaal voorhanden om van het onderstuk van afgeknipte takken houtstekken te maken. Dat afgeknipte onderstuk moet verhout zijn en minstens twee knopen hebben. Knip de stek aan de onderzijde minimaal 2 cm onder de knoop recht af. Het schuin   afknippen moet minimaal 2 cm boven de bovenste knoop gebeuren, zodat u in het voorjaar goed kunt zien wat de onder- en bovenzijde van zo'n houtstek is (wel afknippen met een scherpe snoeischaar). Al de nog aanwezige bladeren verwijderen en de houtstekken bespuiten met een schimmelwerend middel (15 tot 20 minuten laten indrogen). De houtstekken worden gebundeld en gelabeld, waarna ze liggend worden bewaard in afsluitbare plastic bakjes in licht vochtig gemaakte turfmolm of scherpzand bij een temperatuur van maximaal 5°C, bijvoorbeeld in de groentelade van de koelkast. Worden de stekken te warm bewaard, dan kunnen ze verrotten. Zo kunnen ze wel tot in maart bewaard worden.

.
Houtstek van snoeihout - Hiervoor is bruikbaar het oudste deel van het eenjarige hout; lengte 8 tot 12 cm met onderaan en bovenaan een knoop.
Houtstekken bundelen - Gebundeld en gelabeld in groentelade van de koelkast liggend bewaren bij maximum temp.  5°C; rechte afsnede is bovenzijde en schuine afsnede is onderzijde van de houtstek.
Houtstekken laten bewortelen - In februari de bewaarde houtstekken laten bewortelen in boterkuipje met wat stekgrond,afgesteund in gaatjes van het deksel; daarna een ander kuipje op zijn kop erover.
Het oppotten begin februari gaat als volgt. Snij met een scherp mes de onderkant van de stek 5 mm onder de knoop glad af. De nat gemaakte onderkant in stekpoeder steken. Vervolgens de stek ondersteboven laten drogen. Let op dat de stek niet uitdroogt. Dit kan gebeuren in een pot met vochtige turfmolm met de onderkant van de bundel stekken 1,5 mm boven de turfmolm uit. Dit zo drie dagen uit de zon op een koele plaats laten staan. Dan kunnen de stekken opgepot worden en dat gebeurt op een afwijkende manier. De stekken worden los bovenop aangedrukte vochtige turfmolm gezet in een boterkuipje e.d. . In het kuipje komt 2 cm aangedrukte turfmolm, hierop wordt een deksel van het boterkuipje geplaatst waarin  gaten zijn gemaakt. Deze gaten dienen als steun voor het geplaatste bundeltje houtstekken. Daarna wordt een tweede kuipje op zijn kop erover heen geplaatst en zo staat de bundel houtstekken in een 'minikasje'. Het 'minikasje' wordt nu op een vensterbank boven een verwarming of op een verwarmingsmatje geplaatst, wel in het licht maar niet in de zon. Als de houtstekken geworteld zijn deze voorzichtig oppotten en ze nog enige tijd warm wegzetten in bijvoorbeeld een kamerkasje. Als tijdens het bewaren in de koelkast aan de houtstekken al uitlopers zijn gekomen. Dit is niet erg, mits ze niet te lang zijn. Te lang geworden uitlopers terugknippen tot één knoop (let op dat er geen botrytis ontstaat). Als er duidelijk te zien is, dat er groei in de houtstekken zit, kunnen ze verder behandeld worden als beschreven in eerder besproken stekmethoden. De meeste variëteiten fuchsias kunnen via houtstekken vermeerderd worden.Ook kunt u uitproberen houtstekken horizontaal buiten in de tuin te bewaren, ingegraven in een 20 cm diepe geul, mits deze geul maar op een beschutte en niet te natte plaats is gegraven. Deze methode heb ik uitgeprobeerd met houtstekken uit de F.magellanica-groep. Het opgegraven stekmateriaal is vervolgens eind april direct buiten in de grond gestoken  met nog één oog boven de grond uitstekend. Let op tijdig afdekken tijdens nachtvorst. Het resultaat van aangeslagen stekken was circa 80%. Wel moet de grond waarin de stekken bewortelen goed waterdoorlatend zijn
                                                                                                                                               
Houtstekken die meteen opgezet worden - Snij houtstekken zoals hierboven al is beschreven. Maar nu mag het blad er wel aan blijven zitten. Doop de stekken in stekpoeder en laat ze dan zo'n 10 minuten indrogen. Vul een kamerkasje met een laag van circa 3 cm stekgrond en steek de houtstekken er circa 2,5 cm diep in. Daarna deze water geven en ze bespuiten met een schimmelwerend middel. Bodemwarmte is nu wel nodig. Heeft u geen kamerkasje dan kan het ook in een glazen pot. Let er op dat de bladeren die er nog aan zitten niet tegen de potwand gedrukt zitten. Knip desnoods een stuk van de bladeren af. Het bewortelen duurt hier wat langer dan bij 'zachte' stekken, namelijk zo'n vier weken.
Stekken in een ander stekmedium - Dat stekmedium kan zijn steenwol,  steekschuim (oasis) of perlite. Zelfs in duivegrit en cocosvezels kan gestekt worden, maar ik heb hier geen ervaring mee. In al deze stekmediums zitten geen voedingsstoffen. Omdat ze steriel zijn, mogen ze maar een keer voor afstekken gebruikt worden. Voor stekken in oasis en steenwol kunnen alleen kop- en tussenstekken met minimaal twee knopen gebruikt worden. Van de onderste knoop de bladeren eraf halen en dit ondereind tot aan deze knoop in stekpoeder dopen. Na goed afkloppen van een teveel aan poeder de stek ongeveer 5 à 10 minuten laten drogen. We snijden van de oasis of steenwol blokjes van minimaal 15 x 15 x 15 mm, steken in het midden met een stokje (dat even dik is als het ondereind van de stek) een gaatje van 10 mm diep en de stek wordt hierin gestoken. De blokjes met daarin de stekken in een bakje zetten met hierin 5 mm water. Als de stekken niet in de zon staan is afdekken niet nodig. Bij een ruimte-temperatuur van 18 à 20°C zijn ze na 2 of 3 weken beworteld. Beter bewortelen ze met bodemwarmte onder het bakje. Bij het oppotten laten we het stukje oasis of steenwol gewoon zitten.
.
Stekken in steenwol - In de groenteteelt wordt veel gestekt in steenwol. Ook fuchsia stekjes kunnen in dit stekmedium bewortelen.
Stekken in steekschuim (oasis) - De blokjes met de erin gestoken stekken in een bakje zetten met hierin 5 mm water. Bij oppotten blokje steekschuim niet verwijderen.
Stekken in perlite - De stek staat in een waterglas gevuld met een laagje perlite met daarop nog een laagje water (methode volgens website 'Hilberry Web').
.
Het stekken in perlite staat ondermeer beschreven op de website 'Hilberry Web'  met het URL-adres http://users.breathemail.net/collingreenhough/Fuchsia_Cuttings.htm van Mr. Collingreenhough.  Hij vult een waterglas e.d. met een laagje perlite dat voldoende houvast geeft om de stek hierin te steken. Verder komt hierop nog een laagje water. Nadat met een scherp mesje het onderste paar bladeren van een topstek is weggesneden kan deze in de perlite gestoken worden. Het gebruik van stekpoeder vindt hij niet nodig. Het stekje steunt op de nog aanwezige bladeren in het wat losse perlite. Na 10 dagen ververst hij het water en voegt voor een kwart gedeelte een oplossing van een stikstof mengsel toe, Ook hier de stekken niet in direct zonlicht plaatsen. Als er gezonde wortels te zien zijn aan de onderzijde van het glas kan de stek in potgrond opgepot worden. Met zijn methode van stekken in perlite behaalt hij het hoge slagingspercentage van zo'n 95%!